CÁI NHÌN CỦA THIÊN CHÚA KHÁC VỚI CÁI NHÌN CỦA CON NGƯỜI
Các bài đọc của Chúa nhật thứ IV mùa Chay năm A, cho chúng ta thấy có một sự khác biệt trong cái nhìn của Thiên Chúa và cái nhìn của con người. Như lời Thiên Chúa đã phán với ông Samuel: “Đừng xét theo hình dáng và vóc người cao to của nó. Thiên Chúa không nhìn theo kiểu của người phàm: người phàm chỉ thấy điều mắt thấy, còn Đức Chúa thì thấy tận đáy lòng”.
Sách Samuel trong quyển thứ I được trình bày nơi bài đọc I, kể cho chúng ta việc Thiên Chúa sai Samuel đến nhà ông Giesê để xức dầu tấn phong cho một trong các người con của ông làm vua dân Israel.
Lúc này ông Samuel chưa biết ai sẽ là người được Thiên Chúa chọn, nên khi Samuel trông thấy Êliap với dáng người cao to, sang trọng, sáng sủa, thì liền nghĩ trong bụng: Người Thiên Chúa muốn xức dầu tấn phong đây rồi. Nhưng Thiên Chúa đã nói với ông: không phải nó, đừng nhìn theo dáng vẻ bên ngoài.
Và rồi các người con của ông Giesê lần lượt, từ người này đến người khác đi qua trước mặt ông Samuel, nhưng ông đều nói: không phải những người này. Và ông Samuel hỏi ông Giêse: các con ông có mặt đầy đủ chưa? Ông Giesê trả lời: “Còn cháu út nữa, nó đang chăn chiên”; và ông Samuel xin ông Giesê cho người đi tìm nó về. Khi vừa nhìn thấy Đavid, Thiên Chúa nói với ông Samuel: đứng dậy, xức dầu tấn phong nó đi! Chính nó đó.
Và nội dung được trình bày nơi trang Tin Mừng cũng sẽ cho chúng ta thấy được nhận định của Thiên Chúa hoàn toàn khác với nhận định của con người.
Khi thấy một người mù từ thưở mới sinh, các môn đệ đã hỏi Chúa Giêsu: “Thưa Thầy, ai đã phạm tội khiến người này sinh ra đã bị mù, anh ta hay cha mẹ anh ta?”; và cũng trong cái nhìn ấy, những người Pharisêu đã lên tiếng kết tội người thanh niên mù lòa này, khi anh mạnh dạn bênh vực Chúa Giêsu trước những nhà lãnh đạo tôn giáo: “Mày sinh ra tội lỗi ngập đầu, thế mà mày lại muốn làm thầy chúng ta ư?”.
Tại sao họ lại có nhận định như vậy? Họ có nhận định như thế là bởi vì truyền thống đã dạy họ tin như vậy. Họ tin rằng: tội lỗi của cha mẹ để lại hậu quả xấu cho con cái. Ngoài ra, các thầy Do Thái còn dạy rằng: người ta không thể chết hay mắc bệnh mà không do tội lỗi của mình. Thậm chí, họ còn dạy rằng: ngay cả các em bé trong bụng cũng đã phạm tội rồi.
Đứng trước suy nghĩ của các môn đệ, Chúa Giêsu đã khẳng định nhằm loại bỏ quan niệm của họ, khi nói: không phải anh ta cũng chẳng phải cha mẹ anh ta. Nhưng Chúa Giêsu cũng không phủ nhận tội lỗi và nỗi bất hạnh hay bệnh tật có mối liên hệ với nhau, bởi Ngài đã từng nói với người bại liệt sau khi đã chữa lành anh: “này, anh đã được khỏi tội rồi, đừng phạm tội nữa, kẻo còn tệ hơn trước” (x. Ga 5,14).
Không chỉ Samuel mới đánh giá người khác theo dáng vẻ bề ngoài, và cũng chẳng phải chỉ những người Do Thái năm xưa mới có nhận định: bệnh tật là hậu quả của tội lỗi. Nhưng ngay cả chúng ta và truyền thống của người Việt Nam cũng có cái nhìn, cũng có những nhận định giống như họ.
Có lẽ ít nhiều chúng ta cũng bị cám dỗ đánh giá người khác theo dáng vẻ bên ngoài. Khi thấy ai đó ăn mặc lịch lãm, thì chúng ta nghĩ rằng đó là người thành đạt; khi họ đi xe sang trọng, ở nhà cao cửa rộng, thì cho rằng đó là người giàu có; hoặc là một ai đó ăn nói lịch thiệp, thì chúng ta dễ dàng nhận định họ là người học cao hiểu rộng.
Nhận định như thế có thể là rất đúng, nhưng không phải là hoàn toàn. Bởi trong xã hội ngày nay, thật giả khó có thể phân biệt được. Cũng như người ta vẫn thường nói: Chiếc áo không làm nên thầy tu. Có ý muốn nói rằng: đừng nhận định một ai đó, một vấn đề gì đó theo dáng vẻ bên ngoài. Bởi đừng trông mặt mà bắt hình dong, vì không phải cái gì màu vàng cũng là vàng thật. Hãy biết nhìn ra mặt tốt đẹp ẩn sâu trong tâm hồn của người khác.
Còn khi thấy một ai đó đau khổ, bệnh tật, nghèo khó, hay có hoàn cảnh kém may mắn. Chúng ta dễ dàng nhận định không hay về họ: Nó bị như thế là đáng đời.
Con thiết nghĩ, khi nhìn thấy những người có hoàn cảnh kém may mắn, những người đau khổ, bệnh tật; thay vì nhận xét, đánh giá, lên án… Chúng ta nên nhìn lại bản thân mình.
Thế nên khi suy niệm Lời Chúa của Chúa nhật IV mùa Chay, chúng ta xin Chúa cho chúng ta biết loại bỏ cái nhìn của vẻ hào nhoáng bên ngoài, cái nhìn của dị nghị, của nhận định không hay về hoàn cảnh của người khác. Nhưng xin Chúa cho chúng ta có cái nhìn của Chúa, cái nhìn yêu thương, cái nhìn thương xót, cái nhìn của lòng bác ái; để chúng ta cũng biết cúi xuống nâng đỡ những người có hoàn cảnh kém may mắn, an ủi những người đau khổ bệnh tật.
Lm. Phêrô Maria Nguyễn Tài Long